Nawożenie gleby selenem

Selen jest jednym z niezbędnych dla organizmu zwierząt i człowieka pierwiastków, jego deficyt, choć nie śmiertelny powoduje u homo sapiens pogorszenie jakości życia, bo jeden z mechanizmów ochrony przed stresem (a u zwierząt gospodarczych ogólne pogorszenie Współczynnika Konwersji Paszy i kilka chorób).

Główne funkcje selenu w organizmie człowieka

Główną funkcją selenu w organizmie człowieka tworzenie peroksydazy glutationowej – silnego enzymu, który działa jak potężny przeciwutleniacz.Wysoka podaż selenu jak i witaminy E jest szczególnie wskazana dla osób/zwierząt spożywających dużo tzw. „Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych”, zwłaszcza tych długołańcuchowych bowiem są one bardziej podatne na szkodliwe utlenienie.

Oprócz tego selen w organizmie „dopełnia” działanie jodu zapobiegając schorzeniom tarczycy. Pośrednio więc wpływa więc na system odpornościowy.

Selen pomaga na zatrucie rtęcią, piciem wody siarkowej (która zawiera też selen) ratowali się nasi leczący się na chorobę dworską monarchowie.

Selen w diecie zwierząt

Selen w diecie jest niezbędny. Jego brak, zwłaszcza w sytuacji gdy zwierzęta nie spożywają świeżej paszy jest dla zwierząt niekorzystny.

Zapotrzebowanie zwierząt na selen i witaminę E zwiększa się jeśli:

  • w diecie zwierząt jest olej rybny
  • w diecie zwierząt jest siemię lniane/olej lniany
  • większość diety zwierząt to siano lub kiszonki
  • w sytuacji stresowej (zmiana warunków życia, odsadzenie od matki…)

 

 

Każda z podwójnych wiązań w łańcuchu węglowym NNKT to miejsce potencjalnego utlenienia i rozpoczęcia niekorzystnej reakcji łańcuchowej. Selen i witamina E ułatwia walkę z tym niekorzystnym zjawiskiem. Trzeba przyznać, że dieta wegetariańska zwykle obfituje w mniej długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (DHA, EPA, AA) co w tym kontekście jest dla wegetarian korzystne! Zwróć uwagę, że EPA zawiera 5 podwójnych wiązań, EPA 5, a DHA aż 6. EPA i DHA występują w dużej ilości w rybach morskich żyjących w zimnych wodach. Większość roślinnych źródeł NNKT z grupy omega 3 zawiera głównie ALA (siemię lniane, konopie…). ALA ma „tylko” 3 podwójne wiązania.

Jak nawozić glebę selenem? Dawki doglebowe selenu

Jeśli nasza gleba jest uboga w selen, a polska zwykle jest (77% powierzchni Polski), to wystarczy corocznie dostarczyć do gleby od 1 do 3g selenu, by zażegnać niebezpieczeństwo deficytu tego pierwiastka. Wyższa dawka (1o g selenu na rok) może być wskazana dla optymalnej zawartości tego pierwiastka w produktach roślinnych i zwierzęcych.

Objawy deficytu selenu objawiają się gdy jego poziom w glebie jest poniżej 0,5 mg Se/kg lub jeśli w paszy zwierząt jest mniej 0,1 Se mg/kg. Gleby piaszczyste i kwaśne zwykle mają deficyt selenu.

Czy można stosować selenian sodu w rolnictwie ekologicznym?

W rolnictwie ekologicznym nie można stosować syntetycznych insektycydów, ale… Selenin i selenian sodu jest składnikiem niektórych insektycydów na mszyce. Mechanizm jego działania jest bardzo niewyrafinowany – oprysk cieczą roboczą zawierającą 10-15 mg tego środka na litr powoduje u tych owadów zatrucie selenem. Jeśli będziesz robił oprysku by zabić mszyce, to będzie niezgodne z przepisami, ale jeśli akurat w tym czasie co masz atak mszyc będziesz nawoził dolistnie rośliny by podnieść w nich zawartość selenu, to wszystko będzie „ekologicznie”, pod warunkiem, że wcześniej otrzymaliśmy zgodę na użycie tego związku spoza listy standardowych nawozów dozwolonych do użytku ekologicznego.

Oczywiście ten związek jest nieselektywny, co oznacza, że zabije wszystkie owady, które są na niego podatne, również te pożyteczne. To coś co powinno się rozważyć, ale jeśli Ciemna Strona Mocy szepcze Ci na ucho byś użył jakiegoś syntetycznego insektycydu, to pozostałości tego środka zwiększą wartość odżywczą spryskanych nim roślin (czego oczywiście nie można powiedzieć o większości innych pestycydów).

Czym nawozić glebę jeśli chcemy uzupełnić niedobór selenu w glebie?

Zwykle czyni się to stosując selenian sodu (VI) Na
2
SeO
4
, selenian sodu (IV) Na
2
SeO
3
(IV).  Dobre efekty uzyskuje się również używając selenianu baru, 17 g związku zawiera 10g selenu. Dla łatwiejszej i równomiernej aplikacji, zwykle stosuje się je w formie granulek zawierających 1 lub 2% selenu. Stosowanie specjalnie do tego celu przygotowanych granulek ma jeszcze tę korzyść, że część selenu dostępna jest od razu, a cześć rozkłada się z czasem zapewniając stałą podaż tego pierwiastka śladowego.

Selen elementarny (Se) jest bardzo słabo przyswajalny przez rośliny, zwłaszcza te nie będące hiperakumulatorami tego pierwiastka. Możliwe jednak, że nawożenie selenem elementarnym (czystym pierwiastkiem) w dawce 100g/ha pozwoli na jednorazowe uzupełnienie dawki tego pierwiastka na kilkadziesiąt lat, co zapobiegnie największym niedoborom? Zwłaszcza w kontekście żyznej, żywej i bogatej w minerały, makro i mikroskładniki odżywcze, mikroorganizmy, materię organiczną gleby. Jeśli mamy na łące/pastwisku leśnym ogrodzie dużą bioróżnorodność roślin i grzybów szansa, że któryś z nich będzie w stanie pobrać ten pierwiastek (po czym zostanie użyty przez resztę ekosystemu) jest bardzo duża.

Na ile wystarczy 100 gramów seleninu sodu?

Na bardzo, bardzo długo….

Jeśli w naszej glebie nie ma selenu, lub jest go poniżej 0,5 mg/kg gleby (poniżej 0,5 ppm), żywność wyrosła na takiej glebie będzie deficytowa w selen.

Dawka na ha selenianu sodu zaczynają się od około 20g/ha/rok (różnica w kosztach miedzy rozprowadzeniem 4 a 20 gramów na hektar jest znikoma, więc zalecam wyższą dawkę). Ddostarczy to  glebie około 9 gramów selenu. Zapewni to odpowiedni poziom selenu w diecie. Dawkę można dość znacznie zwiększyć, jeśli chcemy produkować „produkty wzbogacane w selen”. Wtedy dana żywność będzie służyć jako suplement diety, nie polecane jednak byłoby wyłączne spożywanie żywności wyrosłej na glebie zawierającej taką dawkę selenu.

Finlandia – kraj gdzie selen dodaje się standardowo do nawozów

W Finlandii  z racji bardzo niskiego poziomu selenu w glebach (i krwi Finów) od 1984 r decyzją ichniego ministra rolnictwa i leśnictwa dodaje się Se standardowo do nawozów w dawkach, które zmieniały się na przestrzeni czasu i w zależności od przeznaczenia nawozu (czy pod zboża czy na pastwiska):

  1. 16 mg/kg nawozów NPK na zboża i 6 mg/kg nawozów NPK na paszę dla zwierząt
  2. Od 1990 roku jedna dawka w wysokości 6 mg/kg NPK
  3. Aktualnie (nie wiem kiedy dokonano ostatniej zmiany) 10mg/kg NPK

Ta pierwsza wartość zapewniała przeciętnemu Finowi dzienną podaż selenu w wysokości 110 mikrogramów[µg]. Ta druga około 90 µg. Dla porównania w 1975 roku, czyli przed rozpoczęciem nawożenia, mieszkańcy wschodniej części Skandynawii spożywali tylko 25 µg dziennie. Współcześnie zaleca się spożywanie minimum 50 µg dziennie. Pozwoli to z pewnym zapasem na zapobieżenie najbardziej negatywnym objawom niedoboru tego składnika, choć może to być dawka niższa niż optymalna.

Przy stosowanej rocznej dawce nawozów NPK wynoszącej około 110kg/ha wnosi do gleby około 1,1g/ha na rok, co zapewnia Finom dostateczną podaż selenu z diety.

Produkcja siana bogatego w selen

Alternatywnym sposobem na dostarczenie selenu dla zwierząt jest nawiezienie jednego użytku zielonego wysoką dawką selenu i okresowe skarmianie zebranym z niego sianem lub okresowy wypas na nim bydła. W jednym z eksperymentów skarmiano dopiero co odstawione od matek cielaki sianem z lucerny nawożoną coraz to wyższą dawką selenianu sodu (VI) (w gramach czystego selenu na hektar):

  1. 0 (grupa kontrolna)
  2. 22,5 g
  3. 45 g
  4. 89,9 g

Cielaki po odsadzeniu od matek i przeniesieniu do swoich boksów w celu utuczenia odpowiadały pozytywnie na skarmianie lucerną nawożoną selenem. Dzienne przyrosty masy ciała były tym większe im wyższą dawką selenu były nawożone pola z lucerną. Prawdopodobny powód tego  związku to wzmożone zapotrzebowanie zwierząt, które to jest w normalnej diecie niższe niż te optymalne (w tym stresującym okresie). Doświadczenie trwało 7 tygodni, co interesujące to fakt, że najwyższa dawka selenu pięciokrotnie przekraczała ilość jak jest dopuszczalna jako suplement dla krów (w USA). Ten sposób suplementacji pozwala więc obchodzić prawo dotyczące suplementów diety zwierząt. Zaznaczę jeszcze raz, że tak wysoka dawka jest korzystna jeśli pozostała pasza jest uboga w selen. Poza tym stosuje się wzbogaconą selenem lucernę (czy inną paszę) okresowo. Utrzymanie tak wysokich dawek w dłuższym okresie mogłoby i prawdopodobnie doprowadziłoby do wystąpienia selenozy (zatrucia selenem).

Zawartość selenu w lucernie nawożonej powyższymi dawkami selenu (w mg Sn na kg suchej masy:

  1. 0.07
  2. 0.95
  3. 1.55
  4. 3.26

Oto wyniki eksperymentu:

Dawka nawożenia selenem lucerny a przyrosty masy ciała cielaków

Dostępność selenu w glebie zależna jest od składu chemicznego gleby

Niskie pH gleby (czytaj niska zawartość głównie wapnia), oraz wysoka zawartość siarki i fosforu negatywnie wpływa na dostępność selenu dla roślin.

Nie znalazłem wykresu pokazującego dostępność selenu w zależności od pH gleby, można przypuszczać (to jest moje przypuszczenie, poparte tylko męską intuicją), że jego dostępność jest podobna jak siarki.

Dynamiczne akumulatory a selen

Dynamiczne akumulatory to rośliny, które mają zdolność do kumulowania poszczególnych pierwiastków w znacznie wyższym stopniu niż inne i dużo wyższym stężeniu niż występuje ono w glebie. Nieraz i tysiąckrotnie… Zwykle te same rośliny, które kumulują siarkę (czyli po prostu są bogate w siarkę) kumulują również selen. Jednym z roślin najlepiej akumulującą selen występującą w Polsce są traganki (niestety nie wiem które gatunki).

Dawka selenu bezpieczna dla ludzi

Dzienna rekomendowana dawka dla ludzi wynosi minimum 50 µg, najprawdopodobniej w normalnych warunkach nie pojawiają się warunki jego niedoboru jeśli dzienne spożycie wynosi powyżej 20 µg. Jednak w warunkach stresu (zanieczyszczenie środowiska, palenie tytoniu, picie alkoholu, dieta bogata w NNKT, stres psychiczny, odsadzenie od matki i wsadzenie do boksu itd.) zapotrzebowanie na selen zwiększa się. Udokumentowany jest brak negatywnego wpływu na zdrowie jeśli dzienna, długotrwale spożywana dawka wynosi 750 µg. Długotrwałe przyjmowanie dziennie 2400-3000 µg  (czyli około 50x więcej niż dawka zalecana przez instytucje zdrowia w większości krajów) powoduje schorzenia wynikające z zatrucia selenem…

O czym należy pamiętać jeśli chce się nawozić glebę selenem?

Należy wiedzieć, że wszystkie wymienione we wpisie związku selenu są silnie toksyczne. Zauważ, że dzienna zalecana dawka to od 50-400 µg tj. 0,00005 grama. Selenian sodu jest używany jako insektycyd. Dawka śmiertelna dla większości owadów to 10mg/kg.

Nawożąc glebę na własną rękę należy bezwzględnie robić to, zwłaszcza przygotowując preparat zakładając maskę oraz odzież ochronną. W razie czego nieco bezpieczniejsza (do aplikacji) forma selenu elementarnego to czarny selen.

Zanim rozważysz nawożenie gleby selenem należy zrobić (w Warszawie-Wesołej) analizę gleby na obecność tego pierwiastka w glebie. Koszt to niecałe 50zł. Badanie gleby AEA Plus metodą Mehlich-3 lub w octanie amonu zbuforowanym do pH 8.2 kosztuje odpowiednio 30 i 33$. Z tego badania dowiesz się ile masz selenu w glebie (oraz 15 innych pierwiastków).

Gdzie kupić selen do nawożenia?

Jedno polskie źródło jakie znalazłem. Nie ma podanych cen, jednak widziałem, że jedna firma z Singapuru sprzedawała 100g po około 120$ selenianu sodu.

Related Post

Comments

  1. cedric says

    Ebola could impose an unprecedented selenium demand upon the host, potentially leading to severe lipid peroxidation and cell membrane destruction. This could also contribute to the characteristic hemorrhaging caused by intravascular blood clotting, due to the thrombotic effect of Se deficiency. Selenium, as we shall see in the Natural Allopathic Treatment section is one primary answer for cytokine storms.
    http://drsircus.com/medicine/ebola-catastrophic-pandemic#utm_source=Dr+Sircus+Newsletter&utm_campaign=9d9c72f130-Article_166&utm_medium=email&utm_term=0_ea98c09673-9d9c72f130-10698577

  2. cedric says

    Resolving Cytokine Storms with Selenium
    The highly pathogenic Zaire strain of the Ebola virus may be dependent on the trace mineral selenium (Se), due to the presence in the Ebola genome of several open reading frames (ORFs) containing clusters of up to 17 inframe UGA codons, which potentially encode the rare amino acid selenocysteine (SeC). This raises the possibility that Se deficiency in host populations may actually foster viral replication, possibly triggering outbreaks linked and perhaps even facilitating the emergence of more virulent viral strains. [2]
    Selenium is a strong antioxidant and anti-inflammatory that can control the cytokine storms provoked from out of control infections. The clinical investigations in sepsis studies indicate that higher doses of selenium are well tolerated as continuous infusions of selenium as sodium selenite (4,000 μg selenium as sodium selenite pentahydrate on the first day, 1,000 μg selenium/day on the nine following days) and had no reported toxicity issues. In view of this new information, Biosyn introduced the 1,000 µg dose vials for such high selenium clinical usage.
    The primary symptoms of a cytokine storms are high fever, swelling and redness, extreme fatigue and nausea. In Ebola a combination of factors lead to death so we chose a combination approach that deals with all the factors. In Ebola the immune reaction may be fatal with cytokine storms. To stop the cytokine storms and acute respiratory distress inject selenium or force the world of medicine to produce Dr. Emanuel Revici’s liposomal selenium, which can be administered orally in extraordinarily high dosages, much higher than is available through injections.
    Dr. Revici’s greatest discovery was that if we want to deliver a nutrient to a sick cell – attach it to a fat. Unsaturated fats are the ultimate and perfect vehicle to deliver nutrients to stressed cells. This discovery enabled Dr. Revici to package therapeutic minerals, at will, to delivery only to sick cells. This gave him a huge advantage as a therapy developer – especially with selenium.
    Revici used a special molecular form of selenium (bivalent-negative selenium) incorporated in a molecule of fatty acid. In this form, he can administer up to 1 gram of selenium per day, which corresponds to 1 million micrograms per day, reportedly with no toxic side effects. In contrast, too much selenite (hexavalent-positive selenium) has toxic effects on animals, so human intake of commercial selenite is limited to a dosage of only 100 to 150 micrograms by mouth. Dr. Revici often administered his nontoxic form of selenium by injection, usually considered to be four times more powerful than the form given orally.
    The last 25 years the average daily selenium intake has fallen from 60µg/day to 35µg/day. The UK government has established a Reference Nutrient Intake (RNI) level of selenium at 75µg/day. Therefore a nutritional gap now exists between the actual recommended level of daily selenium and what people are actually achieving through their diets.[3]
    I believe I am the only doctor who has written a book on Selenium. I have safely used dosages on myself of a special form of selenium 100 times what would normally be thought of as rational to great effect. Selenium influences both the innate, „non-adaptive” and the acquired, „adaptive” immune systems[4]-[5]-[6]-[7]-[8] The innate immune system includes barriers to infection and nonspecific effector cells such as macrophages. Both the T and B lymphocytes form the major effector cells of the acquired system that mature with exposure to immune challenges.
    Selenium-deficient lymphocytes are less able to proliferate in response to mitogen, and in macrophages, leukotriene B4 synthesis, which is essential for neutrophil chemotaxis, is impaired by this deficiency. These processes can be improved by selenium supplementation. The humoral system is also affected by selenium deficiency; for example, IgM, IgG and IgA titers are decreased in rats, and IgG and IgM titers are decreased in humans. In endothelial cells from asthmatics, there is a marked selenium deficiency that results in an increase in expression of adhesion molecules, which causes greater adhesion of neutrophils.[9]
    Selenium is also involved in several key metabolic activities through its selenoprotein enzymes that protect against oxidative damage.[10] Further, selenium deficiency may allow invading viruses to mutate and cause longer-lasting, more severe illness.[11] Animal research has shown selenium and vitamin E have synergistic effects, enhancing the body’s response to bacterial[12] and parasitic infections.[13]
    In that selenium is a potent immune stimulator is an 18-month study of 262 patients with AIDS that found those who took a daily capsule containing 200 micrograms of selenium ended up with lower levels of the AIDS virus and more health-giving CD4 immune system cells in their bloodstreams than those taking a dummy pill.
    These AIDS patients who took selenium were able to suppress the deadly virus in their bodies and boost their fragile immune systems, adding to evidence that selenium has healing powers we need to pay attention to in treating Ebola patients.[14] Those with severely compromised immune systems due to AIDS had dramatically better immune system response with selenium supplementation and this finding is consistent with the information presented by the NIH on their selenium web site.

    http://drsircus.com/medicine/ebola-saving-lives-natural-allopathic-medicine
    http://drsircus.com/medicine/selenium-medicine-e-book-launch

  3. darwan says

    Są dostępne jakieś nawozy zawierające selen ?
    Niedawno straciłem jedno jagnię z dwóch urodzonych 30.10 według weterynarzy z powodu niedoboru między innymi selenu.

    • Permakulturnik says

      10 gramów dwutlenku selenu można zamówić za 44 zł (z przesyłką) tutaj:
      http://onyxmet.com/pl/?route=product/product&product_id=444 To raczej oferta dla ludzi, którzy mają ogródki. Wysłałem kilka maili do chińskich dostawców z zapytaniem o to czy wyślą do Polski, czekam na odpowiedź. Koszt to około 100$ za 1 kg selenianu sodu (czyli 450 gramów czystego selenu) plus koszt przesyłki, plus (pewnie) VAT i potencjalne cło.

      W ogóle to polecam zrobienie analizy gleby w Logan Labs (w razie czego mogę pomóc w papierologii). Za 30$ robią kompleksową analizę gleby, m.in. na zawartość kobaltu i selenu…

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *